KUCHNIA POLSKA                  KUCHNIA ŚWIATA         

 

                                
  potrawy           potrawy      

SPRAWDZONE  PRZEPISY  KULINARNE  ®

  mięsiwo           mięsiwo  
 
  ryby           ryby  
  zupy           zupy  
  dodatki           dodatki  

 

  wypieki           wypieki  
  wciśnięte do słoja           wciśnięte do słoja      

 nie trzeba być kucharzem by mieć dobry smak ale trzeba mieć dobry smak aby być kucharzem  

  wędzarnia                  

  ...wszelkie sugestie mile widziane :)  blejtrama@bro.pl   ...można przepisywać i gotować :)

  chwasty w kuchni                    
  apteka                  

 

 

Barszcz czerwony

Barszcz czerwony z fasolą

Barszcz wielkanocny

Barszcz z kapustą

Barszcz na kwasie

Barszcz - Chrzanica

Barszcz szary

Botwinka

Brokułowy krem

Brukselkowa

Bulion z żółtkiem

Czarna rzepa

Czarna rzepa - krem

_______________________

Cebulowa z grzankami

Cebulowa na chlebie

Chlebowa

Czernina

Czosnkowa polewka

Czosnkowa

Czośnianka

Fasolowa

Fasola po staropolsku

Flaczki

Flaczki drobiowe

Flaczki warzywne

Flaczki z boczniaków

_______________________

Gramatka piwna

Grochówka wojskowa

Grzybowa

Grzybowa z suszonych

Gulaszowa

Gulasz w chlebie

Jarzynowa z pulpetami

Kalarepkowa

Kartoflowa

Kapuśniak z kapusty kiszonej

Kapuśniak z kapusty słodkiej

Kapuśniak z pomidorami

Kalafiorowa

_______________________

Kalafiorowa z kluseczkami

Koperkowa

Krupnik

Krupnik z wątróbkami

Kurkowa

Kwaśnica

Mazurska

Maczanka

Maślankowa polewka

Ogórkowa

Paprykarz

Pieczarkowa

 

_______________________

Pieczarkowa polska

Pieczarkowy krem

Polewka piwna

Pomidorowa

Pomidorowa biała

Porowy krem

Rosół z kury

Rosół zwyczajny

Rybna

Rybiana

Serowa

Szczawiowa

Szparagowa

_______________________

Szparagowy krem

Szpinakowa

Wątróbka - potrawka

Wodzionka

Zacierka

Zalewajka

Zalewajka na maślance

Zapalana

Zarzucajka

Ziołowa

Zakwas na żur

Żurek lub żur

Żur wielkanocny

Żurek tyniecki

_______________________

Przesoloną zupę można "uratować", gdy wrzucimy do niej parę plasterków surowego ziemniaka i kromkę suchego chleba lub pomidory. Po dziesięciu - piętnastu minutach trzeba je wyjąć.

Pasteryzacja - Wiele dań można wcisnąć do słoja - Danie musi się cały czas gotować. Nałożyć gorącą potrawę do słoików, odgazować (zakręcić słoik, odwrócić, odkręcić i ponownie mocno dokręcić). Ustawiać gorące słoiki do góry dnem, na ścierce i pozostawić do wystygnięcia. Jeżeli chcemy danie przechowywać dłużej, pasteryzujemy 15-30 min. Przechowywać w lodówce.
 

Barszcz wielkanocny na chrzanie

menu

  • kawałki wędlin i mięsa
  • biała kiełbasa
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • sól, pieprz
  • majeranek
  • żurek bez osadu
  • tarty chrzan
  • ugotowane jajko
  • suszony grzybek

Zostały resztki wędlin po świętach ...no i ten kac! Idealnym daniem jest barszcz na chrzanie :)

  1. Podgotować kawałki wędlin i mięsa (zalecana biała kiełbasa), grzybek suszony, liść laurowy, ziele angielskie, sól, pieprz, majeranek.
  2. Pod koniec gotowania można wlać zakwas (żurek) bez osadu.
  3. Zagotować.
  4. Na talerzu dodać łyżeczkę chrzanu (ilość według upodobania) i ugotowane jajko.
  5. Można zabielić śmietaną.
Barszcz wielkanocny na kwasie z kapusty

menu

  • 4 białe kiełbasy (na 4 osoby)
  • 2 litry wywaru z wędzonki
  • zakwas (np. sok z kiszonej kapusty)
  • sól
  • ząbek czosnku
  • listek laurowy
  • szczypta majeranku
  • łyżeczka chrzanu
  • 15 dag śmietany
  • 2 jajka.
  1. Odciśnij sok z kiszonej kapusty, aby otrzymać zakwas.
  2. Białą kiełbasę gotuj przez chwilę we wrzątku. 
  3. Do wywaru z wędzonki dodaj do smaku zakwas i przyprawy, a następnie zagotuj. 
  4. W oddzielnym naczyniu, wymieszaj śmietanę rozprowadzoną w kilku łyżkach gorącej zupy, a następnie dodaj ją do zdjętego z ognia garnka i wymieszaj wszystko razem. 
  5. Barszcz biały podawaj z kawałkami ugotowanego na twardo jajka i białą kiełbasą.
Barszcz wielkanocny z kapustą i żurkiem

menu

  • 30 dag kapusty kiszonej
  • noga z kurczaka
  • 10 dag żeberek wędzonych
  • 10 dag żeberek surowych
  • 3 białe kiełbaski
  • suszony grzybek
  • 5 ząbków czosnku
  • cebula
  • majeranek
  • pieprz, sól
  • ziele angielskie
  • liść laurowy
  • mała marchewka
  • mały korzeń pietruszki
  • kawałek selera
  • parę gałązek pietruszki zielonej i koperku
  • żurek lub barszcz biały
  • troszkę śmietanki 18% 
  • jaja
  • ziemniaki
  1. Cebulę i pietruszkę opiec na palniku.
  2. Z mięsa i warzyw ugotować wywar, dodać przyprawy.
  3. Osobno gotować kapustę kiszoną.
  4. Gdy kapusta jest miękka, a wywar gotowy wyjąć mięso, pokroić na kawałki, kiełbaskę pokroić w plasterki.
  5. Mniej niż połowę z 30 dag kapusty pokroić drobno, dodać do wywaru wraz z wodą z kapusty ( najlepiej dolać również sok z kiszonej kapusty, ostrożnie, żeby nie było za kwaśne).
  6. Dodać pokrojone mięso i kiełbaskę, gotować 20-30 minut.
  7. Dodać 2 ząbki czosnku w całości oraz majeranek (szczypta) i 3 ząbki czosnku przepuszczone przez praskę.
  8. Dolać żurek, gotować 10-15 min.
  9. Podawać w głębokim talerzu z jajkiem ugotowanym na twardo przekrojonym na pół.
  10. Osobno podać ugotowane i utłuczone ze skwarkami i cebulą ziemniaki.
Barszcz - Chrzanica

kuchnia góralska

menu

  • 3-4 łyżki tartego chrzanu
  • 15 dag wędzonego boczku
  • po 15 dag kiełbasy i wędzonki góralskiej
  • szklanka gęstej kwaśnej śmietany
  • łyżka mąki
  • łyżeczka soku z cytryny
  • 4 ugotowane na twardo jajka
  • sól, pieprz
  1. Wodę zagotowujemy z boczkiem, kiełbasą i wędzonką.
  2. Kiedy mięso jest miękkie, wyjmujemy je łyżką cedzakową, a do wywaru wlewamy rozkłóconą z mąką śmietanę i mieszając gotujemy, aż zupa zgęstnieje.
  3. Dodajemy chrzan, sok z cytryny, sól i pieprz do smaku.
  4. Boczek, kiełbasę i wędzonkę kroimy w kostkę, po czym wkładamy do zupy.
  5. Podajemy z ugotowanymi na twardo jajkami.
Barszcz czerwony

menu

  • buraki czerwone (3-4szt.)
  • 1/2 łyżeczki cukru
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • 1/2 łyżki soli
  • pieprz
  • warzywa
  • suszony grzybek
  • czosnek
  • fasola Jaś
  • jabłko
  • kwas burakowy
  • majeranek
  • lubczyk
  • koperek
  • ocet
  • sok z cytryny
  • cebula
  • masło lub słonina
  • natka pietruszki

Mój ulubiony :)

  1. Ugotować: buraki pokrojone w plastry, pół łyżeczki cukru, liść laurowy, 3 ziela angielskie, 1/2 łyżki soli i pieprz.
  2. Po ugotowaniu wyjąć buraki.
  3. Osobno ugotować do miękkości pokrojone w drobną kostkę: warzywa, suszony grzybek, kiełbasę, boczek, czosnek, kilka ugotowanych buraczków, można dodać ugotowaną (bez przykrycia) odcedzoną fasolę i jabłko.
  4. Wszystko połączyć i dodać: kwas burakowy w proporcjach 3:1 (wywar: kwas), majeranek, lubczyk, koperek, jedną lub dwie łyżki octu, sok z cytryny.
  5. Pokrojoną cebulę zrumienić na maśle lub słoninie, na koniec dodać cebulę i posypać natką pietruszki.
  6. Można podawać z uszkami, fasolą Jaś, tłuczonymi ziemniakami usmażonymi z cebulką lub jajkiem na twardo.
  7. Resztę buraków można zetrzeć, przełożyć do słoika i zapasteryzować.

Barszcz czerwony z fasolą

menu

  • kawałek indyka lub wędzony boczek ok. 0,5 kg
  • 1 kg buraków (4-5szt.)
  • 2 marchewki
  • pietruszka
  • plasterek selera
  • por
  • namoczona i ugotowana fasola Jaś lub puszki fasoli białej i czerwonej
  • garść grzybów suszonych
  • 2 szklanki bulionu wołowego
  • 2 liście laurowe
  • 4 ziela angielskie
  • ząbek czosnku
  • pieprz mielony
  • maggi w płynie
  • 1,5 litra wody
  • 2 łyżki pokrojonej natki pietruszki

Barszcz ...bardziej lubiany - mój i mojej rodzinki :)

  1. Grzyby namoczyć w szklance wody.

  2. Mięso, oczyszczone warzywa (seler, pietruszkę, por), ziele angielskie, liście laurowe, pokrojone w plasterki marchewki, bulion, czosnek i fasolę włożyć do garnka. 

  3. Buraki obrać – 1,5 dużego buraka pokroić w słupki, resztę buraków przekroić na kawałki. 

  4. Odcedzić grzyby i pokroić w paseczki. 

  5. Grzyby i buraki włożyć do garnka.

  6. Zalać wodą. Doprowadzić do wrzenia i gotować na małym gazie 1,5 godziny. 

  7. Wyjąć mięso, seler, pietruszkę, por, buraki w kawałkach (buraki pokrojone w słupki zostają).

  8. Doprawić barszcz mielonym pieprzem, maggi, dodać pokrojone mięso.

  9. Barszcz podawać posypany natką pietruszki. 

  10. Jeśli ktoś chce może zaprawić zupę śmietaną lub doprawić sokiem z cytryny i łyżką octu.

Barszcz szary

menu

 

  • krwiste okrawki
  • płucka
  • serce
  • wątróbka
  • nerka
  • chude mięso (wszystkiego razem około 1 kg / na 2 litry wody)
  • krew ( 1 szklanka)
  • 2 listki laurowe
  • 5 ziaren ziela angielskiego
  • sól
  • pieprz
  • 2 łyżki mąki
  • mała cebula
Pierwsza potrawa po uboju, barszczyk do ziemniaczków i smażonej wątróbki. Jest to potrawa regionalna, młodsze pokolenie już tego nie zna.
  1. Mięso i wszystkie podroby świńskie dokładnie wymoczyć w wodzie z solą. 
  2. Wrzucić do gotującej wody i gotować do miękkości. 
  3. Wątróbkę wrzucamy pod koniec gotowania. 
  4. Dodać przyprawy, ziele angielskie i listki laurowe. 
  5. Można też do smaku wrzucić podpieczoną niedużą cebulkę. 
  6. Wyjąć mięso, lekko przestudzić i pokroić w kostkę, wrzucić z powrotem do barszczu. 
  7. Skrzepy krwi rozetrzeć dokładnie z 2 łyżkami mąki i tym zaprawić barszcz. 
  8. Niektórzy krew rozcierają z czerstwym pokruszonym chlebem. Ale to już zależy co kto woli.
  9. Można też zrobić biały barszcz zaprawiając śmietaną.
Botwinka

menu

  • pęczki młodej botwinki

  • koperek

  • śmietana 18% kwaśna 200g

  • łyżka vegety

  • 2 łyżki cukru

  • 2 łyżki octu jabłkowego lub wg uznania

  • sól, pieprz do smaku

  • 1,5 litra wody

  • ząbek czosnku

  • 4 jajka ugotowane na twardo

  1. Botwinkę obrać, umyć, drobniutko pokroić, zalać wodą.

  2. Dodać ząbek czosnku, vegety, cukier, gotować 20 min na małym ogniu.

  3. Po tym czasie, dodać ocet i gotować jeszcze 10 min. 

  4. Doprawić solą i pieprzem do smaku.

  5. Śmietanę wyłożyć do garnuszka, dodać gorącej botwinki i dobrze wymieszać. 

  6. Wlać do botwinki (nie gotować).

  7. Na końcu wsypać, posiekany koperek, podawać z pokrojonym w ćwiartki jajkiem.

  8. Do tej botwinki, nie dajemy żadnego mięsa ani tłuszczu, gotujemy na wodzie.

Brukselkowa z zacierką

menu

  • cebula
  • pietruszka
  • kawałek pora
  • duży ziemniak
  • 20 dag brukselki
  • 2 łyżki makaronu zacierkowego
  • oliwa
  • masło
  • 2 łyżki mąki
  • sól, pieprz
  • przyprawa śródziemnomorska (Nomu)
  • papryka wędzona. 
  1. Cebulę kroimy w piórka, por w półplasterki, ziemniaki w kostkę, pietruszkę ścieramy na grubej tarce.

  2. Rozgrzewamy w rondlu 2 łyżki oliwy i łyżkę masła, wrzucamy cebulę, pietruszkę i por, chwilę podsmażamy, aż staną się szkliste

  3. Zalewamy gorącą wodą, dodajemy ziemniaki, solimy.

  4. Kiedy zupa zacznie się gotować, dodajemy zacierkę oraz brukselkę (większe główki dzielmy na pół) i gotujemy do miękkości warzyw i makaronu. 

  5. Przyprawiamy.

  6. Dodajemy zasmażkę z łyżki masła i łyżki mąki.

Brokułowy krem

menu

  • 1,5 litra bulionu

  • 2 brokuły

  • 1/3 główki kalafiora

  • mała marchewka

  • kawałek selera lub pietruszka i kawałek pora

  • ziemniak

  • szczypta gałki muszkatołowej

  • łyżka masła

  • łyżka mąki

  • szklanka zimnego mleka

  • sól, pieprz

  • maggi

  • grzanki z bułki

  1. Do gorącego bulionu (1,5 litra) wkładamy dwa całe brokuły, podzielone na różyczki oraz 1/3 główki kalafiora bez kłączy. 

  2. Można dodać małą marchewkę, kawałek selera, ziemniak i szczyptę gałki muszkatołowej.

  3. Gotujemy pod przykryciem 20 minut, po czym wybieramy z garnka kilka różyczek, które wykorzystamy do przybrania.

  4. Przygotowujemy jasną zasmażkę: na patelni rozpuszczamy łyżkę masła i podsmażamy czubatą łyżkę mąki. 

  5. Dodajemy następnie szklankę zimnego mleka i doprowadzamy do wrzenia, po czym wlewamy do wywaru.

  6. Zupę gotujemy jeszcze kilkanaście minut, a na koniec miksujemy. 

  7. Doprawiamy solą, pieprzem i magi.

  8. Podajemy z grzankami, przybraną różyczkami brokuła. 

  9. Można też podawać z zapieczonymi kromkami bagietki posmarowanymi masłem i posypanymi startym serem.

Bulion z żółtkiem

 

menu

  • bulion wołowy 
  • żółtko
  • sól, pieprz
  • maggi
  1. Do miseczki nalać wywaru bez tłuszczu i osadu.

  2. dodać żółtko i energicznie roztrzepać.

  3. Posilić, dodać pieprzu i magi.

  4. Można dodać plasterek cytryny i posypać natką pietruszki. 

Czarna rzepa

menu

  • 30 dkg czarnej rzepy
  • jajko na twardo
  • rosół drobiowo-wołowy
  • 0,8 litra wody
  • 4 dkg cebuli
  • pieprz
  • 10 dkg grzybów (mogą być mrożone)
  • majeranek
  • 1/4 szklanki śmietany
  • tłuszcz do smażenia
  • 1/2 łyżki mąki
  1. Przygotuj wywar z wody i kostki rosołu drobiowo-wołowego.
  2. Obierz rzepę, umyj i pokrój w kostkę. 
  3. Dodaj do gorącego wywaru i ugotuj.
  4. Posiekaj drobno cebulę, a grzyby pokrój w plasterki. 
  5. Podsmaż na patelni cebulę i dodaj grzyby. 
  6. Uduś je do momentu, gdy będą miękkie.
  7. Następnie dodaj do zupy. 
  8. Dodaj również śmietanę wymieszaną z mąką i chwilę pogotuj.
  9. Jaja pokrój na kawałki i zalej zupą z rzepy. 
  10. Podaj zaraz po przygotowaniu.
Czarna rzepa - krem

menu

  • 800 ml wody lub wywaru warzywnego
  • 50 g masła
  • 350 g ziemniaków
  • 1 korzeń czarnej rzepy
  • 1 korzenia pietruszki
  • 1 cebula
  • 1 łyżka oliwy
  • sól, czarny pieprz
  • śmietanka kremówka 30%
  • grzanki z bułki
  1. Czarną rzepę, ziemniaki, pietruszkę oczyścić i pokroić w kostkę. 
  2. Cebulę obrać, pokroić i usmażyć na złoty kolor, na maśle z dodatkiem oliwy. 
  3. Wszystkie warzywa przełożyć do garnka, zalać wrzącą wodą lub bulionem, gotować do miękkości, ok. 20 minut.
  4. Zdjąć z ognia, zmiksować, doprawić solą i świeżo zmielonym czarnym pieprzem. 
  5. Przed podaniem podgrzać, gdyby zupa okazała się gęsta dolać odrobinę wody lub bulionu.
  6. Podawać ze śmietanką kremówką, świeżym, chrupiącym chlebem lub grzankami.
Chlebowa

menu

  • 200 gramów czerstwego chleba
  • Rosół z kury z pietruszką i lubczykiem
  • 4 łyżki masła
  • żółtko jajka
  • pieprz
  • chleb tostowy (pół na pół pszenny i razowy) na grzanki
  • 3 ząbki czosnku
  • starty żółty ser
  • posiekana natka pietruszki
  • tymianek 
  1. Zalej chleb przegotowana wodą (0,75 l)

  2. Pozostaw na 30 minut.

  3. Dodaj kostkę Rosołu z kury z pietruszką i lubczykiem, czosnek i gotuj aż chleb się rozpadnie. 

  4. Rozcieraj zupę intensywnie, a gdy lekko przestygnie dodaj masło i żółtko oraz dopraw do smaku.

  5. Pokrój chleb w kostkę i podsusz na patelni z odrobiną masła i czosnku

  6. Na koniec dodaj także siekana natkę i trochę tymianku.

  7. Posyp zupę grzankami i starym serem.

Czernina

menu

  • szklanka świeżej kaczej lub gęsiej krwi
  • 1/2 szklanki winnego octu
  • 2 litry wody
  • udko i podroby kacze
  • 2 marchewki i pietruszka
  • 1/4 selera
  • cebula
  • 3 liście laurowe
  • ziele angielskie
  • łyżka cukru
  • 2 goździki
  • kluski lane lub makaron 

Polewka - staropolska nazwa zupy. Znana z literatury to czarna polewka (inaczej czernina) - zupa ze świeżej krwi wieprzowej, gęsiej lub kaczej, z podrobami, kawałkami mięsa i kluskami z dodatkiem suszonych śliwek i soku wiśniowego.

  1. Szklankę świeżej kaczej krwi mieszamy z 1/2 szklanką winnego octu - żeby się nie ścinała.

  2. Udko i podroby kacze, 2 marchewki, pietruszkę, 1/4 selera, cebulę, 3 liście laurowe i ziele angielskie zalewamy 2 litrami zimnej wody i gotujemy jak rosół.

  3. Kiedy rosół jest gotowy, przecedzamy go.

  4. Udko i podroby studzimy.

  5. Rosół zaprawiamy kaczą krwią wymieszaną z octem.

  6. Dodajemy łyżkę cukru i 2 utłuczone goździki.

  7. Zagotować raz jeszcze.

  8. Udko i podroby podzielić na kawałki, wrzucić do zupy. 

  9. Podawać z lanymi kluskami lub makaronem.

Czosnkowa polewka

menu

  • 8 ząbków czosnku
  • łyżka masła
  • 1,2 litra wody
  • kostka warzywna
  • 10 dkg sera topionego
  • pieprz
  • parmezan
  • grzanki 
  1. 8 ząbków czosnku rozdrobnić, rozetrzeć, lekko poddusić na 1 łyżeczce masła w garnku, w którym zamierzamy ją przygotować.
  2. Wlać 1.2 litra wody, dodać 1 kostkę warzywną.
  3. Zagotować i dodać 10 dkg sera topionego kremowego.
  4. Gotować zupę do rozpuszczenia się sera, jeżeli pływają kłaczki sera należy mu pomóc mieszając mątewką. 
  5. Zupę doprawić pieprzem, bo ser ma swój smak. 
  6. Podawać posypaną tartym parmezanem z grzankami.
Czosnkowa

menu

  • 4 główki czosnku
  • 1 szklanka białego wytrawnego wina
  • 3 szklanki bulionu warzywnego
  • 4 łyżki oliwy
  • 2 łyżki masła
  • kawałek świeżego korzenia imbiru
  • 1 łyżeczka rozmarynu
  • 100 g koniaku
  • 4 jajka
  • kawałek pszennego pieczywa
  • 4 łyżeczki ukwaszonej śmietany
  • 2 łyżki posiekanej natki pietruszki
  • sól i pieprz do smaku
  1. Czosnek obieramy, 2/3 siekamy a 1/3 zostawiamy w całych ząbkach (najlepiej tych mniejszych).
  2. W rondlu rozgrzewamy oliwę z 1 łyżką masła, wrzucamy czosnek i podsmażamy do jasnozłotego koloru.
  3. Imbir kroimy na bardzo cienkie plasterki a następnie w drobne słupki i dodajemy do czosnku.
  4. Zalewamy winem i dusimy pod przykryciem na bardzo małym ogniu 30 minut i dodajemy rozmaryn oraz połowę pietruszki.
  5. Wlewamy bulion i gotujemy jeszcze 30 minut na bardzo małym ogniu doprawiając solą i pieprzem.
  6. Pieczywo kroimy na dość spore kawałki i na pozostałym maśle przygotowujemy grzanki.
  7. Gorącą zupę wlewamy do żaroodpornych miseczek, do zupy ostrożnie wbijamy jajko, posypujemy grzankami, wlewamy do każdej porcji 25g koniaku i wstawiamy do rozgrzanego (200*C) piekarnika na 3-4 minuty w celu ścięcia się jajka.
  8. Zupę dekorujemy ukwaszoną śmietaną i posiekaną pietruszką.
Czośnianka

menu

  • ziemniaki
  • czosnek
  • cebula
  • mięta
  • sól
  • słonina

Czośnianka to góralska zupa gotowana z ziemniaków - gruli, czosnku, cebuli i mięty. Danie obecnie zapomniane.

  1. Zagotowane i odcedzone ziemniaki zalewamy wrzątkiem.

  2. Dodajemy posiekany czosnek, cebulę i miętę. 

  3. Lekko solimy.

  4. Na talerzu dodajemy topionej słoniny.

Cebulowa z grzankami

menu

  • cebula

  • masło

  • olej

  • wytrawne wino

  • wywar rosołowy

  • sól, pieprz

  • czosnek

  • przyprawy

  • grzanki

  • żółty ser

  1. Cebulę pokroić i przesmażyć na silnie rozgrzanym maśle z olejem. 

  2. Dodać wino i mieszać, aż do odparowania na wolnym ogniu. 

  3. Zalać wywarem rosołowym, doprawić solą i pieprzem. 

  4. Wrzucić posiekany czosnek i ewentualnie przyprawy (koperek, tymianek, pietruszka).

  5. Można dodać: serek topiony, kurkumę, kminek.

  6. Gotujemy przez godzinę na wolnym ogniu. 

  7. Podawać posypane grzankami.

  8. Grzanki - obsmażyć kostki chleba lub bułki na maśle.

  9. Można podawać z zapieczonymi grzankami z serem.

Cebulowa na chlebie

menu

 

  • 4 cebule
  • masło
  • 4 małe kromki razowego chleba
  • 2 litry rosołu
  • gałka muszkatołowa
  • imbir
  • goździki
  • kminek
  • sól, pieprz
Oryginalny przepis z Jędrzejowa. Aromatyczna, pachnąca goździkami i imbirem zupa. Dodatek razowego chleba sprawia, że ma wyjątkowy smak.
  1. Cztery sztuki pokrojonej w półplasterki cebuli przysmaża się na dwóch łyżkach masła na złoty kolor. 
  2. Cztery małe kromki razowego chleba kroi się w kostkę i obsmaża na maśle, tak aby powstały chrupiące grzanki.
  3. Łączy się grzanki z cebulą i wrzuca do gotującego się na malutkim ogniu rosołu.
  4. Gotuje się, aż wszystkie składniki będą tak miękkie, że właściwie rozpadną się, co najmniej półtorej godziny. 
  5. Na koniec przeciera się zupę przez sito i przyprawia gałką muszkatołową, imbirem, szczyptą zmielonych goździków, szczyptą kminku, pieprzem i solą.
  6. Podaje się w miseczkach z kminkowym pieczywem.
Flaczki

menu

  • oczyszczone flaki
  • sól
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • marchewka
  • gałka muszkatołowa
  • imbir
  • papryka słodka
  • majeranek
  • lubczyk
  • mąka
  • przecier pomidorowy
  1. Flaki oczyszczone (wieprzowe, wołowe lub cielęce) pokroić i ugotować w osolonej wodzie do miękkości, dodać liść laurowy, ziele.

  2. Pod koniec gotowania dodać i ugotować plasterki marchewki lub jarzyn, szczyptę gałki muszkatołowej, imbiru i papryki słodkiej, łyżkę majeranku trochę lubczyku.

  3. Na koniec w pół szklanki wody rozprowadzić łyżkę mąki i wlać do flaków

  4. Można dodać łyżeczkę przecieru pomidorowego

  5. Chwilę pogotować.

Flaczki drobiowe

menu

  • pół kurczaka
  • oliwa
  • czosnek
  • cebula
  • goździki
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • sól, pieprz
  • warzywa
  • imbir
  • papryka słodka
  • majeranek
  • natka pietruszki
  1. Mięso z kurczaka oddzielić od kości, umyć, pokrajać w paski tak jak flaki (można użyć mięsa z rosołu).

  2. Patelnię teflonową posmarować oliwą lub olejem, rozgrzać, włożyć przygotowane mięso, lekko obrumienić.

  3. Dodać drobno posiekany czosnek i cebulę, (goździki), liść laurowy, ziele, posolić, podlać wodą i dusić na małym ogniu.

  4. Warzywa umyć, oczyścić, pokrajać w makaronik, posolić, dodać do duszącego się mięsa.

  5. Dusić w miarę potrzeby lekko podlewając wrzącą wodą. 

  6. Pod koniec dodać nieco (imbiru), papryki i majeranku.

  7. Wyłożyć na salaterkę, posypać pietruszką. 

  8. Podawać z pieczywem.

Flaczki warzywne

menu

  • 3 marchewki
  • 2 pietruszki
  • 1/4 selera
  • 1/2 pora
  • 1/2 cebuli
  • masło
  • mąka
  • majeranek
  • sól, pieprz
  • imbir
  • papryka słodka
  • naleśniki
  • tarty ser
  1. Warzywa: marchewki, pietruszki, seler, por, cebulę - pokroić w paseczki, zalać w szybkowarze wrzątkiem, włożyć łyżkę masła.

  2. Zamknąć szybkowar i ogrzewać 12 min. od momentu przekroczenia progu ciśnienia wewnętrznego.

  3. Po otwarciu szybkowaru zagotować ze zrobioną z masła i mąki jasną zasmażką, dodać dwie łyżki majeranku.

  4. Doprawić do smaku solą i pieprzem, imbirem i papryką mieloną.

  5. Przed podaniem wymieszać z pokrojonymi w paski dwoma naleśnikami. 

  6. Można posypać startym serem.

Flaczki z boczniaków

menu

  • pół kilograma boczniaków
  • 2 cebule
  • 2 marchewki
  • łyżka koncentratu pomidorowego
  • 2 łyżki masła lub oleju
  • sól, pieprz
  • majeranek
  • czosnek
  • ewentualnie „przyprawa do flaków”
  1. Boczniaki kroimy w paski, cebulę w kostkę, marchewkę trzemy na tarce. 
  2. Składniki wrzucamy na patelnię z dodatkiem masła lub oleju i smażymy przez kilka minut. 
  3. Usmażone produkty wrzucamy do garnka i zalewamy wodą. 
  4. Zupę z boczniaków gotujemy z dodatkiem przypraw i koncentratu pomidorowego.
Fasolowa

menu

  • fasola Jaś - 25 dkg
  • boczek
  • marchew
  • pietruszka
  • cebula
  • czosnek
  • suszony grzybek
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • ziemniaki
  • sól, pieprz
  • szczypiorek
  • majeranek
  1. Fasolę Jaś (świeżą) dzień wcześniej namoczyć.

  2. Ugotować (bez przykrycia) na wywarze z boczku lub na kości ze schabu bez przykrywania

  3. Dodać pokrojoną marchew, pietruszkę, podsmażoną cebulę, czosnek, suszony grzybek, liść i ziele.

  4. Można dodać kilka ziemniaczków pokrojonych w kostkę

  5. Gotować do miękkości.

  6. Doprawić do smaku - sól, pieprz, szczypiorek i majeranek

  7. Zagotować.

Fasola po staropolsku

menu

  • 40 dkg świeżej fasoli Jaś

  • 10 dkg śliwek suszonych

  • 2 cebule czerwone

  • olej

  • sos sojowy

  • sól, pieprz

  • majeranek

  • curry

  1. Fasolę namoczyć dzień wcześniej.

  2. Następnie ugotować do miękkości w tej samej wodzie dodając przyprawy (bez soli) i sos sojowy do smaku.

  3. Drobno posiekaną cebulę mocno podrumienić na oleju.

  4. Śliwki pokroić i wraz z cebulą dodać do fasoli, posolić, wymieszać i razem dusić kilka minut.

  5. Podawać z chlebem razowym lub grzankami.

Gramatka piwna

menu

  • 1 litr jasnego piwa
  • 1 kubek śmietany
  • 4 żółtka
  • 8 łyżek cukru
  • 1/2 kg białego twarogu
  • 1 łyżka masła
  • sól do smaku
  • można dodać czosnek
Gramatka to staropolska zupa z piwa (wg Adama Mickiewicza w "Panu Tadeuszu" podawano ją na śniadaniu u Sędziego - stary oryginalny przepis.
  1. Żółtka utrzeć z cukrem, a następnie dokładnie wymieszać ze śmietaną.
  2. Podgrzewamy piwo prawie do temperatury wrzenia i powoli wlewamy jajka ze śmietaną ciągle mieszając.
  3. Wsypujemy na talerz łyżkę rozdrobnionego twarogu i ewentualnie kilka podsmażonych na maśle ząbków czosnku.
  4. Lekko posolić.
  5. Wlewamy na ser i czosnek bardzo gorącą zupę (można dać pół kieliszka jałowcówki).
Grochówka wojskowa w 40 minut

 menu

  • groch łuskany
  • sól, pieprz
  • mięso wieprzowe
  • kiełbasa wędzona
  • boczek
  • suszone grzyby
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • kminek
  • marchewka
  • pietruszka
  • kawałek selera
  • 2 ziemniaki
  • suszona śliwka
  • czosnek
  • majeranek
  • tymianek
  • oregano
  • gałka muszkatołowa
  • papryka słodka
  • cebula
  • natka pietruszki
  1. Groch łuskany (1-1,5  szklanki) namoczyć dzień wcześniej, można bez moczenia.

  2. Gotować 30 minut w małej ilości wywaru lub wody (do przykrycia), posolić (1/2 łyżki), co jakiś czas mieszać i dolewać wody (gotować bez przykrycia). 

  3. Następnie drewnianym tłuczkiem rozgniatać groch w garnku, co chwilę mieszać i uzupełniać wodę.

  4. Osobno ugotować duże kawałki mięsa wieprzowego, kiełbasy wędzonej i boczku, suszone grzyby, liść, ziele angielskie i kminek. 

  5. Pod koniec gotowania mięsa dodać pokrojoną w plastry marchewkę pietruszkę oraz seler.

  6. Po 15 minutach dodać pokrojone w dużą kostkę dwa ziemniaki, dodać suszoną śliwkę, posiekany czosnek, pieprz, majeranek, tymianek, oregano, gałkę muszkatołową i paprykę słodką - gotować do miękkości ziemniaków.

  7. Zeszklić cebulę na boczku lub słoninie.

  8. Wszystko razem połączyć, ewentualnie dolać wywaru z mięsa lub wody.

  9. Na talerzu posypać natką pietruszki.

Grzybowa z grzybów suszonych

menu

  • Suszone grzyby
  • bulion warzywny
  • ziemniak
  • makaron łazankowy lub kasza
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • kminek
  • sól, pieprz
  • koperek
  • liść selera
  • mąka
  • masło
  • zielona pietruszka
  1. Grzyby namoczyć – kilka godzin - ugotować do miękkości, można dodać świeżych grzybów.
  2. Do wywaru z grzybów dodać bulion warzywny i trochę pokrojonych ziemniaków, makaronu łazankowego lub kaszy.
  3. Można dodać liść laurowy, ziele angielskie i kminek.
  4. Gotować do miękkości, pod koniec dodać soli i pieprzu. 
  5. Można też dodać koperek i liść selera.
  6. Na koniec można zabielić zasmażką na maśle.
  7. Posypać zieloną pietruszką lub młodymi liśćmi pokrzywy.
Grzybowa

menu

  • świeże grzyby
  • masło
  • cebula
  • marchewka
  • ziemniaki
  • łazanki lub kasza
  • sól, pieprz
  • wywar jarzynowy
  • mąka
  • kieliszek porto
  • śmietana
  • żółtko
  • koperek
  • zielona pietruszka
  1. W garnku na maśle lekko zeszklić dość drobno posiekaną cebulę.

  2. Wrzucić pokrojone w kawałki świeże grzyby, lekko wymieszać, zwiększyć ogień i dusić 10 minut.

  3. Można dodać plasterki marchewki i pokrojone w kostkę dwa ziemniaki i łazanki lub łyżkę kaszy.

  4. Delikatnie osolić ale nie za wiele bo dodawany będzie wywar jarzynowy (nigdy mięsny bo zepsuje smak grzybów), przygotowany wcześniej (może być z kostki).

  5. Zagęścić rozrobioną łyżeczką mąki w 1/2 szklanki wywaru. Wlać resztę wywaru (1/2 litra).

  6. Gotować do miękkości ziemniaków. Zmniejszyć ogień, można dodać kieliszek porto.

  7. W miseczce przygotować śmietankę, dodać do niej żółtko i dokładnie rozmieszać a następnie delikatnie wlewać do zupy stale mieszając 

  8. Na koniec dodać koperek i zieloną pietruszkę.

Gulaszowa

menu

  • 40 dkg jagnięciny
  • olej
  • czosnek
  • marchew
  • pietruszka
  • cebula
  • papryka słodka
  • chili
  • przecier pomidorowy
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • sól, pieprz
  • kmin rzymski
  • kurkuma
  • cynamon
  • majeranek
  • ziemniaki
  • kiszone ogórki
  • mąka ziemniaczana
  1. 40 dkg jagnięciny poprzerastanej nieco błoną, czy tłuszczykiem, pokroić w kostkę i wysmażyć na rozgrzanym oleju.
  2. Po czym odsączyć z tłuszczu wybierając łyżką z patelni i wrzucić do 1.5 l gotującej się wody z trzema dużymi ząbkami wyciśniętego czosnku.
  3. Obrać dwie duże marchewki i jedną pietruszkę, pokroić w grube plastry, 1 dużą cebulę pokroić w kostkę, wysmażyć warzywa na pozostałym po mięsie oleju, dorzucić do mięsa. 
  4. Dodać jedną kopiatą łychę papryki słodkiej, szczyptę chili, jedną łyżkę przecieru pomidorowego, liść laurowy, ziele angielskie i sól wg uznania, szczyptę kminu rzymskiego, jedną łyżeczkę sproszkowanej kurkumy i kawałek cynamonu oraz łyżkę suchego majeranku.
  5. Gdy ta mieszanka się zagotuje, zmniejszyć płomień gazu, gotować około półtorej godziny. 
  6. Potem na pół godziny przed końcem gotowania, dodać dwa ziemniaki pokrojone w malutką kosteczkę i trzy średniej wielkości kiszone ogórki, obrane ze skórki i pokrojone w cieniutkie jak makaron paseczki. 
  7. Bywa, że zupa nie wymaga żadnego zagęszczania, ale jeżeli będzie zbyt przezroczysta trzeba do niej dodać 1 płaską łyżkę mąki kartoflanej zmieszanej z zimną wodą w ilości trzech łyżek.
Gulasz w chlebie

menu

  • 2 małe chlebki pszenne
  • sól, pieprz
  • 5 ziarenek ziela angielskiego
  • 2 łyżeczki papryki słodkiej
  • 3 liście laurowe
  • 2 papryki żółte
  • śmietana - 150 ml
  • pieczarki - 150 g
  • wywar warzywny - 400 ml
  • 5 łyżek przecieru pomidorowego
  • 100g kiełbasy z dzika
  • łopatka wieprzowa - 400 g 
  1. Wywar warzywny gotujemy w garnku.
  2. Mięso z łopatki kroimy w równą kostkę, a następnie podsmażamy chwilę na patelni.
  3. Do wywaru wrzucamy podsmażone mięso, kiełbasę pokrojoną w plasterki, paprykę żółtą, pieczarki pokrojone w kostkę, następnie liść laurowy, ziele angielskie i paprykę w proszku. 
  4. Całość dusimy pod przykryciem około 20 minut.
  5. Dodajemy przecier pomidorowy i mieszamy. 
  6. Na końcu wlewamy powoli śmietanę i mieszamy. Powinien powstać gęsty sos.
  7. Chleb kroimy wzdłuż na pół, a następnie zdejmujemy jego górną część, aby wyjąć miąższ ze środka.
  8. Do tak przygotowanego chleba wlewamy gulasz. 
  9. Podajemy na gorąco na półmisku.
Jarzynowa z pulpetami

menu

  • bulion
  • jarzyny
  • kalafior
  • fasolka szparagowa
  • ziemniak
  • mięso mielone
  • jajko
  • bułka tarta
  • natka pietruszki
  • sól, pieprz
  1. W litrze bulionu ugotować do miękkości pokrojone jarzyny, kalafior, fasolkę szparagową i pokrojony ziemniak.
  2. Mielone mięso (300g) wyrabiamy na gładką masę z dodatkiem 2 białek, łyżki tartej bułki, posiekanej natki pietruszki, soli i pieprzu.
  3. Formujemy niewielkie pulpeciki.
  4. Do wrzącej zupy wkładamy ostrożnie pulpety i gotujemy dalsze 5-7 minut.
Kalarepkowa

menu

  • kilka kalarepek
  • 2 młode marchewki
  • młoda pietruszka
  • młoda cebula razem z zieloną dymką
  • 2 młode ziemniaki
  • garść makaronowej zacierki
  • koperek
  • sól, pieprz
  • szczypta papryki
  • czosnek granulowany
  • 2 łyżki śmietany 18%
  • kawałek baleronu pokrojonego w małą kosteczkę (1 łyżka)
  • oliwa, masło
  1. Kalarepkę zetrzeć na grubej tarce, marchewkę i pietruszkę pokroić w plasterki, cebulę w piórka, ziemniaki w kostkę.
  2. W rondlu rozgrzać łyżkę oliwy i łyżkę masła, wrzucić jarzyny i baleron, przesmażyć.
  3. Następnie zalać wrząca wodą, osolić, dodać zacierki i gotować aż warzywa i makaron będą miękkie.
  4. Doprawić pieprzem, papryką i czosnkiem, dodać śmietanę i posiekaną zieleninę.
  5. Zdjąć z ognia, przykryć pokrywką i odstawić na jakieś 15 minut, aby smaki się zespoliły.
Kartoflowa

menu

  • ziemniaki
  • smalec
  • cebula
  • pietruszka
  • mąka
  • rosół
  • grzanki
Kuchmistrz Nieznany, starodruk z Roku Pańskiego 1835
  1. Dwanaście obranych kartofli kraje się w talerze.
  2. W rondlu rozpuszcza się szmalec i daje na to garść cebuli, pietruszki i te kartofle
  3. Dusi się dobrze na ogniu i posypuje dwiema łyżkami mąki. 
  4. Po chwili miesza się z rosołem, daje się grzanki smażone i zagotowuje się parę razy.
  5. Przed podaniem odcedza się przez sito na bułki smażone i pokrajane w kostki.
Kwaśnica

(kuchnia góralska)

menu

Codzienna:
  • 0,5 kg tłustego lub wędzonego mięsa
  • 30 dkg kapusty kiszonej
  • 3 ziarna ziela angielskiego
  • suszone grzyby
  • sól, pieprz
  • maggi
  • czosnek
  • ziemniaki

Wigilijna:

  • głowy rybie
  • podroby rybie
  • 30 dkg kiszonej kapusty
  • suszone grzyby
  • ziele angielskie
  • czosnek
  • maggi
  • fasola jaś
  • sól, pieprz

Wersja codzienna:

  1. Umyte mięso (karkówka, łopatka, baranina, wieprzowe podgardle lub żeberka) włożyć do garnka wraz z 30 dkg kapusty kiszonej i z jej kwasem.
  2. Zalać odpowiednią ilością wody, aby mięso było przykryte. 
  3. Dodać 3 ziarna ziela angielskiego i suszone lub świeże grzyby, magi, i posolić.
  4. Gotować, aż kapusta i mięso będą miękkie. 
  5. Pod koniec gotowania dodać czosnek do smaku.
  6. W osobnym garnku ugotować ziemniaki. Podawać razem na talerzu.

Wersja wigilijna:

  1. Głowy rybie pozostałe po oprawieniu ryb, zwykle z karpia (można je zastąpić po prostu kawałkami tuszy ryby), rybie podroby (wątroba) umyć dokładnie.
  2. Zagotować 30 dkg kiszonej kapusty z odciekiem (kwasem, im go więcej tym lepiej) i suszonymi lub świeżymi grzybami, przyprawiając zielem angielskim.
  3. Do gotującej się miękkiej kapusty włożyć podroby rybie i rybie głowy lub kawałki rybiej tuszy.
  4. Gotować ok. 20 minut, po czym głowy należy wyjąć (ale kawałki tuszy czy podroby można zostawić).
  5. Pod koniec gotowania dodać 2 ząbki czosnku i magi, doprawić do smaku
  6. W drugim garnku ugotować (bez przykrycia) fasolę jaś. Podawać razem na talerzu.
Kapuśniak z kapusty kiszonej

menu

  • kapusta kiszona
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • kminek
  • suszone grzyby
  • żeberka
  • cebula
  • boczek
  • ziemniaki
  • sól. pieprz
  • majeranek
  • lubczyk
  • papryka słodka
  • czosnek
  • mąka
  • masło
  1. Kapustę dusić do miękkości z dodatkiem liścia, ziela i kminku.
  2. Do kapusty można dodać suszone grzyby i żeberka.
  3. Zeszklić cebulę na boczku lub margarynie.
  4. Osobno ugotować ziemniaki pokrojone w dużą kostkę w małej ilości wody, posolić.
  5. Połączyć i przyprawić - majeranek, lubczyk, papryka słodka, czosnek, w razie potrzeby dolać wody.
  6. Można zagęścić zasmażką z łyżki mąki i łyżki masła. chwilę pogotować.
Kapuśniak z kapusty słodkiej

menu

  • włoska lub biała kapusta
  • masło
  • rosół
  • marchew
  • pietruszka
  • ziemniak
  • mąka
  • sól, pieprz
  • koperek
  • sok z cytryny
  1. Pokrojoną włoską lub białą kapustę kilka minut przesmażyć na dwóch łyżkach masła
  2. Zalać rosołem (dwie kostki rosołowe) - można użyć rosołu z kawałkami ugotowanego mięsa.
  3. Dodać plasterki marchewki, pietruszki i ziemniaków, ugotować do miękkości.
  4. Zalać zasmażką z łyżki mąki i łyżki masła, 
  5. Na koniec dodać sól, pieprz, koperek i kilka kropel soku z cytryny.
Kapuśniak z pomidorami

menu

  • 3 duże ziemniaki
  • 1/2 kapusty włoskiej
  • mała cebula
  • kawałek pora
  • 3 pomidory lub koncentrat
  • pęczek koperku
  • pęczek natki pietruszki
  • 2 średnie marchewki
  • duży korzeń pietruszki
  • plaster selera
  • liść laurowy
  • 1/2 łyżeczki kurkumy
  • 1/2 łyżeczki bazylii
  • 1/2 płaskiej łyżeczki kminku
  • sól, pieprz
  • oliwa z oliwek do smażenia
  • maggi w płynie
  • kostka warzywna
  • 2 l wody
Smak i zapach są niecodzienne jakimi zwykle się raczymy.
  1. Marchew, pietruszkę i seler pokroić w drobną kostkę, ziemniaki grubiej. 
  2. Kapustę, cebulę, natkę i koperek posiekać, por pokroić w talarki.
  3. Marchew, pietruszkę, seler, cebulę, por i kapustę przesmażyć na oliwie, dodać kurkumę bazylię, kminek, pieprz, wymieszać. 
  4. Przełożyć do garnka, zalać wrzątkiem i dodać kostkę warzywną, liść laurowy, maggi. 
  5. Dodać ziemniaki. Wszystko gotować do miękkości.
  6. Pod koniec gotowania dodać pomidory lub przecier pomidorowy, natkę, koperek i doprawić solą do smaku.
  7. Ziemniaki można zastąpić namoczoną dzień wcześniej czerwoną soczewicą lub groszkiem ptysiowym. 
  8. Ozdobić łyżeczką jogurtu i liściem bazylii.
Kalafiorowa

menu

  • 1/2 kalafiora
  • marchew
  • pietruszka
  • mały por (tylko część biała)
  • 1,5 litra rosołu
  • sól i pieprz do smaku
  1. Umyty kalafior podzielić na małe różyczki. 

  2. Por drobno posiekać. 

  3. Obrane i umyte: marchew i pietruszkę utrzeć na tarce o grubych oczkach.

  4. W rondlu rozgrzać masło. Wrzucić warzywa i smażyć do zeszklenia się pora. 

  5. Dodać mąkę i smażyć jeszcze ok. 1 minuty (nie dopuścić do do zbrązowienia). 

  6. Dodać kalafior. 

  7. Wszystko zalać rosołem. 

  8. Gotować na małym ogniu do miękkości warzyw (ok 20 min). 

  9. Można posypać posiekaną zieloną pietruszką lub koperkiem i zabielić śmietaną.

Kalafiorowa z kluseczkami

menu

  • pęczek włoszczyzny
  • udko z kurczaka
  • sól, pieprz
  • 50 dag ziemniaków
  • 1/2 kalafiora
  • szklanka mąki
  • 2 jajka
  • 200 ml mleka 2%
  • koperek 
  1. Oczyszczoną włoszczyznę i umyte udka zalej w garnku 2l wody. 

  2. Gotuj 20 min, przypraw, odcedź, wywar zachowaj.

  3. Marchewki pokrój w kostkę. 

  4. Mięso (bez kości i skóry) posiekaj.

  5. Do wywaru dodaj pokrojone w kostkę ziemniaki i różyczki kalafiora, włóż marchewkę, gotuj do miękkości.

  6. Mąkę, żółtka i mleko zmiksuj, wymieszaj z pianą z białek i posiekanym mięsem, przypraw do smaku.

  7. Kładź łyżką małe kluski na osolony wrzątek, gotuj 2 min od wypłynięcia, wyjmij łyżką cedzakową. 

  8. Podawaj gorącą zupę z kluseczkami, posypaną koperkiem.

Krupnik

menu

  • marchew
  • pietruszka
  • seler
  • por
  • grzyby suszone
  • mięso wieprzowe
  • sól, pieprz
  • kasza jęczmienna lub ryż
  • ziemniaki
  • lubczyk
  • natka pietruszki
  • śmietana
Tradycyjna staropolska zupa.
  1. Gotować do miękkości marchew, pietruszka i kawałek selera starte na grubej tarce, pokrojony por, (kilka grzybów suszonych), mięso wieprzowe (chude) lub skrzydełka drobiowe i pół łyżki soli.
  2. Po 10 min. gotowania dodać 2 łyżki kaszy jęczmiennej lub ryżu.
  3. Po chwili dodać ziemniaki pokrojone w drobną kostkę (niekoniecznie), pieprz i lubczyk. 
  4. Ugotować do miękkości.
  5. Na talerzu dodać posiekaną natkę koperku, zieloną pietruszkę lub seler. 
  6. Można zabielić śmietaną.
Krupnik z wątróbkami

menu

  • 25 dkg chudej cielęciny lub skrzydełka drobiowe
  • 3 wątróbki z indyka
  • włoszczyzna
  • 4 - 6 łyżek kaszy jęczmiennej
  • 2 ziemniaki
  • sól, pieprz ziołowy
  • natka pietruszki
  • listki pokrzywy
Staropolski rarytas :) "Lepsza kasza niźli groch, gdy od grochu brzuch rozboli, no to kasza wnet wygoi"
  1. Mięso wypłukać i ugotować do miękkości (nie solić).
  2. W połowie gotowania dodać poszatkowane warzywa.
  3. Po kilkunastu minutach  dodać drobniutko pokrojone ziemniaki i kaszę.
  4. Gotować do miękkości ziemniaków.
  5. Pod koniec gotowania dodać wątróbkę.
  6. Na koniec posolić i dodać pieprz ziołowy.
  7. Na talerzu poukładać pokrojone mięsko oddzielone od kości.
  8. Posypać natką pietruszki, młodymi listkami pokrzywy lub koperkiem.
  9. Podawać z pieczywem.
Koperkowa

menu

  • pęczek koperku
  • rosół
  • sól, pieprz
  • mąka
  • jajko
  • śmietana
  1. Pęczek koperku umyć, drobno posiekać. 
  2. Następnie dodać do litra gotującego się rosołu, gotować jeszcze 5-10 minut.
  3. Doprawić do smaku solą i pieprzem. 
  4. Przygotować kluski - jajko roztrzepać, dodać szczyptę soli  i łyżkę mąki, wymieszać.
  5. Ciasto wlewać przy pomocy łyżki  na gotującą się zupę.
  6. Gotować jeszcze kilka minut. 
  7. Na końcu dodać śmietanę.
Kurkowa z cytryną

menu

  • 6 szklanek rosołu warzywnego z kostki
  • ok. 50 dag kurek
  • łyżka masła
  • dwa plasterki cytryny
  • pół szklanki śmietany 
  • 2 łyżki białego wina
  • 2 łyżki siekanej zielonej pietruszki
  • łyżeczka (łącznie) posiekanego świeżego tymianku i rozmarynu
  • sól, pieprz.
  1. Kurki oczyścić, starannie umyć, posiekać, podsmażyć na maśle. 

  2. Podsmażone grzyby dodać do rosołu warzywnego.

  3. Cytrynę pokroić w cienkie półplasterki i dodać do zupy. Zagotować. 

  4. Kto nie lubi zbyt kwaśnego smaku zupy może pokroić tylko połówkę cytryny.

  5. Śmietanę wymieszać z winem (jeśli chcemy użyć), dodać zioła i wymieszać z zupą, doprawić solą i pieprzem.

  6. Doprowadzić do wrzenia. Posypać zupę zieloną pietruszką. 

  7. Zupę z kurek można podawać z makaronem, kluskami lanymi lub z ryżem ugotowanym na sypko

  8. Można też podać zupę bez żadnych dodatków.

Maczanka iwonicka

menu

  • Pół litra mleka
  • 2 czubate łyżki mąki
  • żółtko
  • 2 młode marchewki
  • Pół młodej kalarepki
  • młoda cebula
  • 2 łodygi zielonej dymki
  • łyżka masła
  • sól, pieprz
  • granulowany czosnek
  • mielona ostra papryka.

Maczanka z Podkarpacia - na gotujące się mleko sypie się mąkę, ciągle mieszając, aż do zgęstnienia. Dodaje się żółtko i roztrzepuje. Maczankę rozlewa się na talerze i polewa masłem z podsmażoną cebulką. Je się bez używania łyżki, maczając w talerzu kawałki urwanego chleba.

  1. Marchewkę i kalarepkę ścieramy na tarce o grubych oczkach.

  2. Cebulę kroimy w półplasterki. 

  3. Roztapiamy na patelni łyżkę masła, dodajemy warzywa i chwilę przesmażamy, mieszając. 

  4. Odstawiamy na bok.

  5. W rondlu gotujemy mleko, wsypując na gorące mąkę, równocześnie energicznie roztrzepując całość trzepaczką, by nie zrobiły się grudki.

  6. Jeśli zaczyna się nam robić sos beszamelowy zamiast zupy, dolewamy trochę wrzątku (musimy go mieć w pogotowiu).

  7. Dodajemy żółtko, roztrzepujemy.

  8. Dodajemy warzywa z patelni i pokrojoną dymkę, po czym przyprawiamy solą, pieprzem, czosnkiem i papryką. 

  9. Można ją posypać malutkimi grzaneczkami. 

Maślankowa polewka

menu

Tradycyjna:

  • 1/2 litra maślanki (najlepiej kwaśnej) - idealna jest pozostała maślanka po wyrabianiu masła.

  • 100 ml śmietany 

  • szklanka wody

  • 2 ziemniaczki ugotowane

  • łyżka mąki

  • 1/2 szklani wywaru z jarzyn

  • kminek

  • koperek

  • sól, pieprz

  • ziemniaczki i jajka jako wkładka, ew. skwarki z boczku

Zimowa:

  • litr maślanki

  • 10 dkg suszonych śliwek

  • 1/2 litra wody

  • 1/2 dkg cukru

  • 2 dkg maki

  • sól

Mleko zawiera wszystkie niezbędne dla organizmu składniki. Dorosły człowiek powinien pić pół litra mleka codziennie (w różnej postaci). Poza właściwościami odżywczymi mleko działa odtruwająco, dlatego zalecane jest palaczom.

 Tradycyjna

  1. Wodę gotujemy z ziemniaczkami, kostką i kminkiem

  2. Odkładamy część ziemniaków a resztę miksujemy.

  3. Dodać mąkę, śmietanę i zmiksować. 

  4. Dodać maślankę i gotować na wolniutkim ogniu ok. 15 min. często mieszając.

  5. Posypać koperkiem, doprawić solą i pieprzem

  6. Podać z jajeczkiem i ziemniakami (mogą być smażone, podane osobno), ew. posypać skwarkami z boczku.

Zimowa

  1. Śliwki ugotować w wodzie, w której się moczyły. 

  2. Dodać maślankę rozmąconą z mąką i cukrem, posolić i zagotować. 

  3. Podawać z ziemniakami.

Mazurska z jajem

menu

  • mały seler
  • por
  • pietruszka
  • 2 duże ziemniaki
  • sól, pieprz
  • ząbek czosnku
  • szczypta gałki muszkatołowej
  • 4 jaja
  • masło

Syta, rozgrzewająca zupa z jajem bez skorupki.

  1. 1 mały seler, 1 por, 1 spora pietruszka - obrać je i pokroić. Zalać wodą i zagotować. 

  2. Dodać pokrojone w kostkę 2 spore ziemniaki, osolić, popieprzyć, gotować, aż wszystkie warzywa będą miękkie.

  3. Można dodać ząbek czosnku i szczyptę gałki muszkatołowej.

  4. Całość zmiksować i ostrożnie wbić do zupy jaja (tyle, ile osób będzie zupę jadło; przepis wystarcza na 3-4 porcje). 

  5. Kilka minut pogotować na malutkim ogniu, pod przykryciem.

  6. Następnie ostrożnie nabierając chochlą zupę wraz z jajem "w koszulce" rozlać zupę na talerze. 

  7. Na każdym talerzu położyć listek masła.

Ogórkowa

 

menu

  • żeberka lub boczek
  • chude mięso wieprzowe
  • kiełbasa
  • ziemniaki
  • przecier ogórkowy
  • ziele angielskie
  • liść laurowy
  • kminek
  • koperek
  • marchewka
  • cebula
  • czosnek
  • pieprz
  • słonina lub margaryna
  • śmietana
  1. Ugotować łupane w grubą kostkę dwa - trzy ziemniaki - al dente, dodać boczek i kiełbasę, pokrojoną w plasterki marchewkę, kminek, ziele, liść laurowy i szczyptę pieprzu.
  2. Można dodać żeberka, pokrojone chude mięso wieprzowe.
  3. Pod koniec gotowania dodać posiekany ząbek czosnku.
  4. Osobno usmażyć 1/2 cebuli na pokrojonej słoninie lub tłustym boczku.
  5. Osobno ugotować przecier ogórkowy wraz ze szczyptą kminku.
  6. Wszystko połączyć, na koniec dodać koperek.
  7. Na talerzu zabielić łyżką śmietany.
Paprykarz

menu

  • kilka parówek
  • kawałek kiełbasy
  • ząbek czosnku
  • 1/2 cebuli
  • szklanka bulionu
  • 3 łyżki papryki słodkiej
  • łyżka oliwy
  • łyżka mąki
  • koncentrat pomidorowy
  • sól, pieprz
W lodówce najczęściej zostawały parówki. Co dobrego z nich zrobić ? ...prostą potrawę - wojskowy paprykarz ! 
  1. Zagotować w wodzie parówki pokrojone w cienkie paseczki, kiełbasę pokrojoną w kostkę, poszatkowaną cebulę i czosnek.
  2. Dodać bulion wołowy, łyżkę oliwy i paprykę słodką.
  3. Zagęścić mąką rozrobioną w 1/2 szklanki wody.
  4. Na koniec dodać 2 łyżki koncentratu pomidorowego.
  5. Chwilę pogotować.
  6. Doprawić do smaku.
  7. Podawać z pieczywem.
Pieczarkowa

menu

  • wywar z mięsa
  • 2 ziemniaki
  • pieczarki
  • marchewka
  • sól, pieprz
  • ząbek czosnku
  • vegeta
  • maggi
  • mała cebula
  • łyżka kaszy jęczmiennej
  • mąka
  • masło
  • śmietana
  • natka pietruszki lub koperek
  1. Na wywarze z mięsa ugotować dwa ziemniaki pokrojone w grubą kostkę z grubo pokrojonymi pieczarkami i marchewką, osolić.

  2. Dodać posiekany ząbek czosnku, szczyptę vegety i odrobinę magi.

  3. Można dodać posiekaną cebulkę, szczyptę pieprzu i łyżkę kaszy jęczmiennej.

  4. Zasmażka (niekoniecznie) - na patelni zrumienić łyżkę mąki na łyżce masła. 

  5. Zasmażkę rozrobić z chochelką zupy i wlać do całości - roztrzepać aby nie zrobiły się kluski.

  6. Zagotować. 

  7. Zdjąć z ognia, dodać 3-4 łyżki gęstej śmietany, nie gotować!

  8. Na talerzu posypać zieloną pietruszką lub koperkiem.

Pieczarkowa polska

menu

  • pieczarki
  • masło
  • cebula
  • natka pietruszki
  • sól, pieprz
  • kwiat muszkatołowy
  • rosół
  • grzanki
Kuchmistrz Nieznany, starodruk z Roku Pańskiego 1835
  1. Pieczarki świeże, czysto wypłukane i pokrajane, kładą się w wodę żeby białego koloru nie straciły.
  2. W rondlu na wolnym ogniu rozpuszcza się masło z siekaną cebulą i pietruszką
  3. Dodaje się pieprzu, soli i kwiatu muszkatułowego.
  4. Nalewa potem rosołem lub polewą grochową, i włożywszy pieczarki razem się gotuje.
  5. Na wazę daje się z grzankami suszonymi.
Pieczarkowy krem

menu

  • 1/2 kg pieczarek
  • odrobinę włoszczyzny
  • mały ziemniak
  • 2 łyżki masła
  • żółtko
  • cebula
  • 2 łyżki śmietany (18%)
  • natka pietruszki lub koperek
  • sól, pieprz
  1. Pół małej marchewki i pietruszki, mały kawałek selera oraz mały ziemniak oczyścić, pokroić i zeszklić na łyżce tłuszczu, nie rumieniąc.
  2. Zalać dwoma szklankami wody i zagotować.
  3. Cebulę podsmażyć na maśle.
  4. Pieczarki oczyścić, poszatkować i dodać do cebuli, udusić. Kilka zostawić do dekoracji.
  5. Duszone grzyby dodać do wrzącej zupy i gotować na małym ogniu 30 minut.
  6. Następnie wszystko zmiksować i doprawić do smaku.
  7. Podgrzewać na niewielkim ogniu, stale mieszając, do chwili gdy zupa zgęstnieje.
  8. Śmietanę ubić z żółtkiem, dodać do zupy i natychmiast zdjąć z ognia.
  9. Dobrze wymieszać i raz jeszcze skontrolować smak w razie potrzeby doprawić solą i pieprzem.
  10. Przed podaniem posypać posiekaną zieleniną.
  11. Podawać z grzankami z bułki, natartymi ząbkiem czosnku.
Porowy krem

menu

  • 15 dkg pora
  • 10 dkg ziemniaków
  • masło
  • 1.5 litra bulionu drobiowego
  • sól, pieprz
  • 1/2 szklanki śmietany
  • grzanki
  • szczypiorek
  1. Pory myjemy i kroimy w plasterki - tylko białe części. 

  2. ziemniaki obieramy i kroimy w kostkę.

  3. W garnku roztapiamy łyżkę masła i podsmażamy na nim pory i ziemniaki, uważając, żeby się nie przyrumieniły.

  4. Dodajemy odrobinę wody i dusimy kilka minut, po czym zalewamy ciepłym bulionem drobiowym.

  5. Gotujemy 20 minut. 

  6. Następnie zupę miksujemy i doprawiamy do smaku solą, pieprzem oraz śmietaną.

  7. Wstawiamy do lodówki. 

  8. Podajemy schłodzoną z ciepłymi grzankami i posiekanym szczypiorkiem.

  9. Można też podawać na ciepło.

Polewka piwna

menu

  • 3 piwa
  • 4 goździki
  • 1/2 laski kory cynamonowej
  • 2 żółtka
  • cukier
  • tłusty twaróg
  1. Zagotowujemy 1/2 litra wody, 3 piwa, 4 goździki i 1/2 laski kory cynamonowej.

  2. Kiedy płyny się gotują, ucieramy 2 żółtka z cukrem (50g) na puszystą masę.

  3. Odejmujemy z garnka chochelkę płynu, chwilkę studzimy i wlewamy do żółtek z cukrem energicznie mieszając, żeby się nie ścięły.

  4. Całość przelewamy do piwa z wodą i korzeniami, cały czas mieszamy - zupa ma być gęsta, a nie ścięta.

  5. Kroimy w kostkę 25 dkg tłustego twarogu, rozkładamy na talerze i zalewamy zupą.

Pomidorowa

menu

  • mięso rosołowe
  • sól, pieprz
  • warzywa
  • suszony grzybek
  • cebulka
  • śliwka suszona
  • czosnek
  • orzech włoski
  • papryka czerwona
  • 2 łyżki koncentratu pomidorowego
  • pomidory
  • imbir
  • papryka słodka
  • koperek
  • lubczyk
  • tymianek
  • natka pietruszki
  • makaron lub ryż
  1. Ugotować mięso rosołowe w osolonej wodzie

  2. Po ugotowaniu mięso oddzielić od kości i pokrojone dodać do wywaru.

  3. Zupę można też ugotować na bulionie.

  4. Dodać pokrojone: warzywa, suszony grzybek, mała cebulka, śliwka suszona, czosnek, orzech włoski, strączek papryki.

  5. Gotować do miękkości.

  6. Na koniec dodać dwie łyżki koncentratu pomidorowego, można też dodać pokrojone pomidory bez skórki.

  7. Przyprawy: imbir, papryka słodka, koperek, pieprz, lubczyk, tymianek.

  8. Wszystko zagotować, posypać natką pietruszki.

  9. Podawać z makaronem lub ryżem.

Pomidorowa biała

menu

  • 5 pomidorów
  • cebula
  • 2 marchewki
  • pietruszka
  • kawałek selera bulwiastego
  • sól, pieprz
  • szczypta ostrej papryki
  • szczypta cukru
  • zioła prowansalskie
  • 200 ml gęstej kwaśnej śmietany (18 lub 22%)
  • 2 łyżki mąki
  • natka pietruszki
  • łyżka oliwy
  • łyżka masła.
  1. Cebulę, marchewki, pietruszkę i seler zalać wodą, lekko osolić, gotować do miękkości.

  2. Z pomidorów odciąć końcówki (tam gdzie ogonek), pokroić je na kawałki. 

  3. W szerokim rondlu rozgrzać olej i masło, wrzucić pomidory, podlać niewielką ilością gorącej wody, dusić pod przykryciem, aż rozpadną się na miazgę.

  4. Warzywa odcedzić. 

  5. Do wywaru warzywnego przetrzeć łyżką przez durszlak (lub sito) uduszone pomidory, chwilę razem pogotować, doprawiając solą, pieprzem, papryką, ziołami prowansalskimi, szczyptą cukru. 

  6. Utrzeć na grubej tarce jedną z ugotowanych marchewek, dodać do zupy.

  7. Mąkę rozetrzeć ze śmietaną, zahartować kilkoma łyżkami zupy, wlać całość do garnka z zupą, chwilę pogotować.

  8. Podawać z ugotowanym osobno ryżem (lub makaronem), posypać natką pietruszki.

Rosół z kury (kurczak lub indyk)

menu

  • Kura (nie kurczak)
  • sól, pieprz
  • marchew
  • pietruszka
  • seler
  • cebula
  • czosnek
  • por
  • papryka słodka
  • szafran lub kurkuma
  • lubczyk
  • bulion wołowy
  • pieczarki
  • kalafior
  • pomidor
  • brukselki
  • kapusta włoska
  • kalarepa
  • natka pietruszki lub koperek
  • maggi

Zawsze ten sam uśmiech ...o matko ...rosół !!!. Syn uwielbia rosół, musi być w każdą niedzielę. Świetnie smakuje też z kaczki lub indyka. Miast makaronu można dodać ugotowane ziemniaki ...pamiętam ten smak z dzieciństwa.

  1. Kurę poporcjować i umyć.

  2. Gotować do miękkości na małym ogniu – rosół powinien tylko mrugać, wsypać łyżeczkę soli, szczyptę pieprzu.

  3. Po odszumowaniu dodać marchew, pietruszkę, seler, upieczoną na blasze połówkę cebuli, ząbek czosnku, kawałek natki pora, papryka słodka, kurkuma, lubczyk.

  4. Można dodać pieczarki, odrobinę kalafiora, pomidor, kilka brukselek, kawałek kapusty włoskiej, kalarepę i szafran.

  5. Powoli gotować do miękkości warzyw. Rosół powinien tylko mrugać.

  6. Na talerzu posypać natką pietruszki lub koperkiem, magi według uznania.

  7. Podawać z makaronem lub ugotowanymi ziemniakami.

Z tak przygotowanego rosołu można też zrobić:

  • krupnik
  • zupa jarzynowa
  • zupa grzybowa
  • zupa koperkowa
  • zupa pomidorowa
  • flaczki drobiowe
  • bogracz
  • galareta drobiowa
Rosół zwyczajny

menu

  • 3 kg wołowiny
  • duża sztuka kości
  • 7 szklanek wody
  • sól
  • seler
  • marchew
  • kalarepa
  • kapusta włoska
  • por
  • pietruszka
  • korzenie
Zupa ta jest podstawą wielu zup mięsnych i sosów. Ze starych przypisów kucharskich.
  1. Weź 6 funtów wołowiny i sporą sztukę kości, nalej siedem kwart wody i gotuj zwolna w garnku polewanym, zbierając łyżką pilnie szumowiny.
  2. Dosyp soli ile potrzeba, przez co wszelkie nieczystości na wierzch wypłyną.
  3. Następnie wrzuć seler, marchew, galarepę, kapusty włoskiej, porów i pietruszki, cebuli zaś nie radzę, gdyż gotowana daje smak przykry.
  4. Na ostatku dodaj trochę korzeni, to jest: goździków, muszkatułowej gałki, pieprzu i imbieru.
  5. Największym błędem w kucharstwie jest, dodawać wody do rosołu, na zupę przeznaczonego, gdyż przez to staje się ona słabą i zupełnie niesmaczną.
  6. Chceszli, ażeby zupa była mocna, włóż do rosołu starą kurę i gotuj od samego początku, aż do scedzenia; rozumi się, iż uważać należy, aby się zupa nie przydymiła.
  7. Każda zupa zyskuje na mocy i przyjemności przez stosowne dodanie różnych gatunków mięsa, jako to: kawałka wątroby cielęcej lub wołowej, kości z mięsa, dokładek które rzeźnicy do mięsa doważają, te dobrze rozbite i potłuczone powiększają znacznie moc zupy.
  8. Wynika z tego ten zysk; iż gdy się z garnka przez sitko scedzi rosół i wyjmie mięso, do pozostałych dokładek można przylać wody i na nowo gotować, a będzie zawsze w kuchni w zapasie bulijon.
Rybna po polsku

menu

  • 300g ryby morskiej
  • 2 marchewki
  • pietruszka 1/2 małego selera
  • mały por
  • mała cebula
  • 30g mąki
  • 1/3 litra śmietany
  • 3 liście laurowe
  • sól, pieprz
  • gałka muszkatołowa

można dodać:

  • mięta
  • sok z cytryny
  • serek topiony
  • bulion z żółtka
  • cebula
  • kluseczki
  • koncentrat pomidorowy
  • koperek
  1. Ugotować włoszczyznę wraz z liśćmi laurowymi.

  2. Pod koniec gotowania dodać rybę.

  3. Przecedzić.

  4. Osobno rozmieszać mąkę w 1/8 litra śmietany i połączyć z wywarem. 

  5. Zagotować, dodać sól, pieprz i gałkę muszkatołową do smaku i wlać pozostałą śmietanę.

  6. Podawać z łazankami lub kluskami francuskimi i kawałkami ugotowanej ryby.

Można dodać:

  1. Ugotowane kawałki ryby wędzonej, wątróbki rybne, drobno posiekane warzywa, posiekaną cebulkę, szczyptę mięty i odrobinę soku z cytryny.

  2. Zamiast śmietany można dodać serek topiony lub bulion z żółtka.

  3. Łyżeczka koncentratu pomidorowego lub keczupu i szczypta koperku zmieni smak zupy.

  4. Zamiast klusek można dodać zasmażany makaron.

Ciasto na kluski:

  1. mąka, żółto, sól, wrzątek – zagnieść ciasto, zetrzeć na tarce o dużych oczkach lub drobno pokroić i ugotować, odcedzić, kluski dodać do zupy i zagotować.

Rybiana

menu

  • dzwonka karpia lub szczupaka
  • grzanki chlebowe
  • jajka
  • bulion
  • sól
  • korzenie
  • gałka muszkatołowa
Kuchmistrz Nieznany, starodruk z Roku Pańskiego 1835
  1. W rondel pobielany włóż dzwonka karpia albo szczupaka z chlebowymi grzankami w jajach smażonymi.
  2. Nalej na to bulion albo polewę grochową, osól.
  3. Dodaj korzeni (goździków, muszkatułowej gałki, pieprzu i imbieru.) i gotuj.
  4. Potem odcedź do wazy na chleb smażony w kostki, i utrzyj trochę gałki muszkatułowej.
Szczawiowa

menu

  • ziemniaki
  • liście szczawiu
  • chude mięso
  • boczek
  • kiełbasa
  • kminek
  • liść laurowy
  • sól, pieprz
  • czosnek
  • cebula
  • jajko
  • śmietana
  1. Ugotować pokrojone w kostkę dwa ziemniaki.
  2. Dodać pokrojone chude mięso, boczek, kiełbasę, kminek, liść laurowy, pieprz i dwie garście pokrojonych liści szczawiu.
  3. Można dodać posiekane: czosnek, odrobinę cebuli i jajko na twardo.
  4. Na koniec zabielić śmietaną - już nie gotować.
Szpinakowa

menu

  • mrożony szpinak
  • marchewka
  • ziemniaki
  • seler
  • pietruszka
  • olej
  • cebula
  • czosnek
  • sól, pieprz
  • gałka muszkatołowa
  • maggi
  • śmietana
  • grzanki
  • tymianek
  • oregano
  • cząber
  1. Pokroić w kostkę 1 marchewkę, 2 ziemniaki, kawałek selera i 1 pietruszkę. Ugotować wywar.
  2. Dodać dwie kostki mrożonego szpinaku i gotować aż zmięknie.
  3. Na patelni podgrzać olej i przesmażyć pokrojoną w kostkę cebulę, którą również wrzucić do zupy.
  4. Pod koniec gotowania dodać rozgniecione 2 ząbki czosnku. 
  5. Przyprawić solą, pieprzem, gałką muszkatołową i magi.
  6. Zupę zmiksować. Na talerzu polać śmietaną.
  7. Podawać z grzankami ziołowymi (podczas smażenia na maśle posypać tymiankiem, oregano i cząbrem).
Serowa

menu

  • 4 szklanki bulionu
  • 2 łyżeczki bazylii
  • 20 dkg sera topionego
  • żółtko
  • 1/2 szklanki śmietany 
  • sól, pieprz
  • gałka muszkatołowa
  • groszek ptysiowy, grzanki z bułki lub kluseczki
  1. Zagotować 4 szklanki bulionu z łyżeczką bazylii, przecedzić przez sitko.

  2. 20 dkg sera topionego pokroić w kostkę, zalać przestudzonym bulionem i na małym ogniu, stale mieszając, doprowadzić do wrzenia (ser powinien się zupełnie rozpuścić).

  3. Roztrzepać żółtko ze śmietaną (1/2 szklanki), wlać do gorącej zupy, zdjąć z ognia, wymieszać.

  4. Doprawić solą, pieprzem i gałką muszkatołową, posypać drobniutko posiekaną łyżeczką bazylii.

  5. Podawać z groszkiem ptysiowym lub grzankami z bułki lub kluseczkami.

Szparagowa

menu

  • białe szparagi
  • sól. cukier
  • rosół
  • lane kluski
  • śmietana
  1. 1/4 pojemności garnka napełniamy obranymi, pokrojonymi na ok. 3 centymetrowe kawałki, białymi szparagami.
  2. Wszystko zalewamy wodą do pełna, solimy, słodzimy, wrzucamy kostkę rosołową i gotujemy ok. 10 min. 
  3. Pod koniec dodajemy lane kluski i zagęszczamy śmietaną.
Szparagowy krem

menu

  • białe i zielone szparagi
  • sól
  • cukier
  • rosół
  • śmietana
  1. Szparagi obieramy, same łebki gotujemy osobno na półtwardo. 
  2. Pozostałe części szparagów kroimy na kawałki.
  3. Gotujemy w posolonej i posłodzonej wodzie do miękkości (w zależności od upodobań można dodać kostkę rosołową). 
  4. Ugotowane szparagi miksujemy, gęstość kremu zależy od ilości wywaru. 
  5. Po zmiksowaniu dodajemy do kremu łebki i ewentualnie śmietanę.
Wodzionka

(Śląsk Opolski)

menu

  • 3 ząbki czosnku
  • maggi
  • sól, pieprz
  • łój wołowy lub sadło ewentualnie smalec ze skwarkami
  • chleb
  • tłuszcz

Bardzo smaczna zupa z czerstwego chleba, tłuszczu i wody (nazywana też w niektórych częściach tego regionu snelką, sznelką, tj. szybką zupą (z niemieckiego: schnell - szybko, prędko) albo - po prostu - zupą z chleba. Jako okrasy do niej, używa się masła lub skwarek ze świeżo stopionej słoniny (dawniej także łoju lub sadła). Pachnie czosnkiem, pieprzem i przyprawą magi. Wodzionka, w XIX i na początku XX wieku, była wręcz synonimem śląskiej biedy, bo nieraz bywała jedynym całodziennym pożywieniem. Kiedy dziecko chorowało na anginę, dodawano do zupy zamiast chleba bułkę, dzięki czemu była łatwiejsza w przełykaniu.

  1. Zagotować w wodzie dwa lub trzy ząbki roztartego czosnku.

  2. Dodać magi, sól i pieprz, łyżeczkę smalcu ze skwarkami albo łoju wołowego, sadła lub masła.

  3. Grzanki - obsmażyć kostki chleba lub bułki na tłuszczu.

  4. Na talerzu dosypać grzanki - uwaga – jeść tylko w sobotę :)

Wątróbka - potrawka

menu

  • 40 dkg wątróbki z indyka
  • 4 łyżki mąki
  • pieprz
  • słodka papryka
  • masło
  • sól
  • cebula
  • 30 dkg pieczarek
  • łyżka koncentratu pomidorowego
  • tymianek
  • 3 ogórki konserwowe
  • czerwona papryka
  • 1/3 szklanki białego wina
  • rozmaryn
  1. Wątróbkę z indyka (40 dkg) oczyścić, pokroić na mniejsze kawałki. 

  2. W woreczku wymieszać 4 łyżki mąki z pieprzem i słodką papryką, wątróbki włożyć do woreczka i potrząsnąć.

  3. Wątróbki wyjąć z woreczka, lekko strzepnąć, smażyć na rozgrzanym maśle, przekładać do miseczki.

  4. Solić dopiero po zdjęciu z patelni. 

  5. Na tej samej patelni usmażyć pokrojoną cebulę na maśle. Poddusić.

  6. Następnie dodać 30 dkg pokrojonych pieczarek, gotować chwilę.

  7. Wszystkie składniki połączyć w garnku i podlać wodą.

  8. Dodać łyżkę koncentratu pomidorowego i tymianek, wrzucić 3 pokrojone ogórki konserwowe i czerwoną paprykę, dolać 1/3 szklanki białego wina.

  9. Gotować razem 10-15 minut. 

  10. Przyprawić świeżym rozmarynem.

Zacierka

menu

  • mleko krowie lub kozie
  • masło
  • mąka
  • jajka
  • sól

 

Ścierka (nazywana też przez niektórych zacierką, zaścierką, ścieraną, a także sulą, sziulą i ścierką), czyli zupa z drobnych klusek gotowanych na mleku albo na wodzie. Ścierka należy do potraw typowych dla przełomu XIX i XX wieku. Zupa ta była szczególnie lubiana przez dzieci, ludzi starszych, chorych i matki po porodzie, lecz nie zawsze zaspakajała apetyt mężczyzn. Do dziś znane jest powiedzenie: „Ze żuru chłop z muru, ze ścierki chłop cieńki”. Nazwa pochodzi od ścierania rękami jajka z mąką, do uzyskania małych kluseczek z ciasta bezpośrednio do mleka. 

W biedniejszych rodzinach gotowano ją nawet na wodzie. Najczęściej jednak używano do niej mleko krowie lub kozie pół na pół z wodą.

  1. Mieszamy mąkę z jajkiem (coś w rodzaju zacierki).

  2. Ciasto ścieramy dłońmi lub na tarce wprost do osolonego mleka.

  3. Podawać w miseczce z kawałkiem masła.

Zapalana

menu

  • 375g masła
  • 3 łyżki mąki
  • 250ml wody
  • sól
  • kmin
  • cebula
  • goździki
  • grzanki z bułek
  • smalec
Kuchmistrz o inicjałach B.D.P z rękopisu z Roku Pańskiego 1869
  1. W trzech ćwierciach funta masła rozpuszczonego w rondlu, zasmaż trzy spore łyżki mąki, rozprowadź kwartą wrzącej wody.
  2. Dodaj nieco soli, nieco kminu, i cebulę naśpikowaną kilkoma goździkami.
  3. Gdy się przez dobre pół godziny zagotuje, lej na grzanki z bułek w kostkę krajane, poprzednio na szmalcu podsmażone.
Zalewajka

menu

  • wywar z kości schabu lub łopatki

  • suszony grzybek

  • włoszczyzna

  • wędzony lub surowy boczek

  • sól, pieprz

  • czosnek

  • tarty chrzan

  • szklanka kwaśnej śmietany 18%

  • 1/2 kg ziemniaków

  • słonina

  • cebula

  • natka pietruszki

Ile krain tyle zalewajek :)

  1. Zalewajkę gotujemy na na 2 litrach wywaru z kości schabu, łopatki lub innej, można dodać suszonego grzybka.

  2. Do gotowania zalewajki można też dodać odrobinę włoszczyzny i kawałek wędzonego lub surowego boczku.

  3. Po ugotowaniu wyjąć kości i dokładnie obrać z mięsa, mięso wrzucić z powrotem do zalewajki.

  4. Można wlać 1/2 litra barszczu z mąki żytniej bez osadu (ale to już nie będzie zalewajka tylko żurek :)

  5. Przyprawić solą, pieprzem, i posiekanym czosnkiem (1-2 ząbki), można dodać łyżeczkę tartego chrzanu - chwilę pogotować.

  6. Szklankę kwaśnej 18% śmietany hartujemy - (wymieszać z kilkoma łyżkami gorącego barszczu), wlać do garnka (nie gotować).

  7. Osobno gotujemy 1/2 kg ziemniaków w małej ilości lekko osolonej wody, mają być "łupane", czyli nadkrawamy ziemniak i odłamujemy jego cząstkę - nie rozgotowują się.

  8. Kawałek słoniny najlepiej wędzonej kroimy w niewielkie piórka i wytapiamy na skwarki. 

  9. Skwarki wyjąć a na wytopionym tłuszczu zrumienić pokrojoną w kostkę cebulę.

  10. Ugotowane ziemniaki wyłożyć na talerz i zalać barszczem. 

  11. Okrasić skwarkami ze słoniny z usmażoną cebulką, posypać natką pietruszki. 

  12. Podawać z razowym pieczywem.

Ziołowa

menu

  • liście szczawiu
  • liście rzeżuchy
  • liście szpinaku
  • liście pietruszki
  • cebula zielona
  • masło
  • mąka
  • rosół
  • 4 żółtka
  • grzanki 
Kuchmistrz Nieznany, starodruk z Roku Pańskiego 1835
  1. Wypłucz szczawiu, rzeżuchy, szpinaku, pietruszki i cebuli zielonej i posiekaj razem drobniutko.
  2. Potem rozgrzej dobrze rondel z masłem wsyp weń zioła, zagotuj.
  3. Posyp paru warząchami mąki, a gdy zakipi i zarumieni się, nalej rosołem mocnym, ale nie długo gotuj.
  4. Nareszcie rozkłóć cztery żółtka w zimnym rosole, i mieszając ustawicznie wlej do zupy.
  5. Przez grube sitko przecedź na grzanki.
Zalewajka na maślance

menu

  • 2 litry wywaru warzywnego
  • litr dobrej maślanki
  • 4 łyżki pszennej mąki
  • 4 ząbki czosnku
  • 2 łyżeczki kminku.

Zalewajka na maślance z Karczmy w sanockim Rynku. Przepis pochodzi z ubiegłego wieku.

  1. Wywar ugotować. 

  2. Do wrzącego wywaru wlać maślankę, uprzednio zmiksowaną z mąką, czosnkiem i kminkiem. 

  3. Zagotować i pogotować razem - wystarczy ok. 5 minut. 

  4. Podawać z kulką gotowanych ziemniaków purre (najlepiej wczorajszych) przesmażonych z cebulką i słoniną - kulka na środek miski.

  5. Można dodać do niej jakiś zielony akcent: szczypiorek lub zieloną cebulkę oraz prawdziwki, kozaczki, maślaczki – kilka sztuk pokrojonych w drobną kostkę i podsmażonych na maśle.

Zarzucajka - z kiszonej kapusty

menu

  • 2 litry wody
  • 1/2 kg kiszonej kapusty
  • 2 małe cebule
  • 2 duże ziemniaki
  • sól, pieprz
  • kawałek słoniny
  • marchewka
  • pietruszka
  • 2 łyżki mąki pszennej
  • szczypta kminku
  • natka pietruszki
  • majeranek
  • liść laurowy
  • kilka ziarenek ziela angielskiego
  • smalec lub masło

Dawniej tę zupę gotowało się na kościach a obecnie bardziej dietetycznie. Tradycyjna zupa z kielecczyzny.

  1. Kapustę trzeba lekko posiekać, zalać zimną wodą, tyle, żeby przykryła kapustę, wrzucić ziele angielskie, listek laurowy i gotować do miękkości.
  2. W osobnym rondlu zalewamy zimną wodą pokrojone w kostkę ziemniaki, lekko solimy i gotujemy.
  3. Gdy ziemniaki będą prawie miękkie dodajemy do nich starte na dużych oczkach marchew, pietruszkę i jedną cebulę.
  4. Następnie łączymy kapustę z zupą, dodajemy pieprz, odrobinę kminku i majeranku.
  5. Gotujemy razem jakieś 10-15 minut.
  6. W tym czasie druga cebule kroimy w kostkę i podsmażamy ja na słoninie się a następnie wlewamy do zupy.
  7. Na patelni roztapiamy smalec lub masło, wsypujemy łyżkę mąki i robimy rumianą zasmażkę, którą dodajemy do zupy.
  8. Całość gotujemy jeszcze jakieś 10 minut.
  9. Można posypać natką pietruszki.
  10. Zarzucajka jest również smaczna na drugi dzień, ale należy ją tylko podgrzewać, tak aby jej nie zagotować, ponieważ w zagotowanej twardnieją ziemniaki.
Zakwas na żur

menu

  • 1/2 szklanki żytniej mąki

  • 1,5 litra wody

  • 4 ząbki czosnku

  • 2 listki laurowe

  • kromka razowego chleba

  • sól

Nazwa żur pochodzi od niemieckiego "sauer", co znaczy kwaśny, ukiszony. Określenie to przyjęło się na całych ziemiach polskich od XV wieku. W okresach niedostatku na Śląsku jadło się żur dwa lub trzy razy dziennie. Był nawet w domu specjalny garnek zwany żurokiem, w którym zawsze kisił się żur. Była to polewka z żytniej mąki zmielonej na żarnach na tak zwaną szrutkę i kiszonej w kamiennych garnkach, zalanej ciepłą wodą z czosnkiem i dodatkiem zaczynu na chleb (tzw. nociastka). Żur pozostawiony na noc na ciepłej blasze pieca na drugi dzień wlewa się do gotowanej wędzonki, żeberek, kiełbasy lub tylko wody z tłuszczem i doprawia mlekiem lub śmietaną. Podaje się z ziemniakami.

  1. Zakwas przygotowujemy 3 dni przed gotowaniem.
  2. Mieszamy 1/2 szklanki mąki żytniej lub pszennej, 1/2 szklanki mąki owsianej (mogą być płatki owsiane), 1,5 litra przegotowanej ciepłej wody, 3-4 ząbki przekrojonego czosnku, 2 listki laurowe, kilka skórek lub kromka razowego chleba i szczyptę soli.
  3. Odstawić w ciepłe miejsce na 3-4 dni.
Żurek lub żur

menu

  • 2 ziemniaki

  • marchewka

  • liść laurowy

  • ziele angielskie

  • 1/2 łyżki soli, pieprz

  • wędlina

  • suszony grzybek

  • biała kiełbasa

  • czosnek

  • zakwas

  • majeranek

  • lubczyk

  • cebula

  • słonina

  • natka pietruszki

  • jajko

  • chleb

  1. W pierwszej kolejności do garnka wrzucamy wędlinę, kilka plasterków marchewki, liść laurowy, ziele angielskie i ½ łyżki soli.
  2. Można dodać suszonego grzybka lub kilka pieczarek pokrojonych w plasterki.
  3. Po kilkunastu minutach dodać dwa ziemniaki łupane w grubą kostkę, białą kiełbasę, pokrojony ząbek czosnku i pieprz.
  4. Gotować do miękkości ziemniaków.
  5. Wlać zakwas bez osadu (żurek) lub z osadem (żur - łyżka staje), dodać majeranek i lubczyk, gotować kilka minut.
  6. Usmażyć poszatkowaną cebulę na słoninie lub boczku, połączyć z żurkiem. Zagotować.
  7. Posypać natką pietruszki, można podawać z ugotowanym jajkiem lub żółtkiem. 
  8. Na talerz można dodać łyżeczkę chrzanu.
  9. Podawać w miseczkach z pieczywem, a żur w wydrążonym chlebie lub dużej bułce :)
Żur wielkanocny

menu

  • mąka żytnia razowa lub otręby
  • litr wody
  • wywar z białej kiełbasy
  • garść suszonych grzybów
  • biała kiełbasa
  • skrawki szynki
  • 1/4 szklanki śmietany kremówki
  • 2 jaja
  • 2 ząbki czosnku
  • chrzan
  • sól, pieprz
  • majeranek
  • natka pietruszki
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
  • cebula
Na drugie święto, czyli w "lany poniedziałek", kiedy już mamy dość mięsiwa, możemy przygotować pożywny kwaśny żur.
  1. Trzy czubate łyżki razowej, żytniej mąki lub żytnich otrąb, zmieszać z 1/4 litra letniej wody, przykryć gazą, owiązać i postawić w ciepłem miejscu na trzy dni.
  2. Grzyby moczymy w letniej wodzie na kilka godzin przed użyciem, a następnie gotujemy, dodając soli do smaku.
  3. Czosnek rozetrzeć z odrobiną soli.
  4. Zagotowujemy wywar z parzenia białej kiełbasy wraz z laurowym liściem, angielskim zielem i cebulą, wlewamy grzyby wraz z wodą z ich moczenia, powoli wlewamy zakwas ciągle mieszając i zagotowujemy.
  5. Dodajemy spore kawałki białej kiełbasy i pokrojoną szynkę, czosnek, majeranek, pietruszkę i chrzan wymieszany ze śmietaną, cały czas mieszając.
  6. Doprawiamy solą i pieprzem do smaku. Podajemy z pokrajanym w ćwiartki jajkiem.
  7. Świetnie smakuje w wydrążonym chlebie.
Żurek tyniecki

menu

  • pietruszka

  • plaster selera bulwiastego

  • marchewka

  • kilka pieczarek

  • chrzan

  • ogórek konserwowy

  • listek laurowy

  • 2 ziarnka ziela angielskiego

  • 100-150ml żurku

  • 250 ml śmietany 18%

  • 2 łyżki mąki

  • 4-5 plastrów chudej kiełbasy

  • 10 dag sera białego - twarogu

  • sól, pieprz

  • spora szczypta majeranku

  • ząbek czosnku

  • szczypta cukru.

  1. Jarzyny włożyć do rondla, zalać zimną wodą do przykrycia, dodać listek laurowy i ziele angielskie, lekko osolić i gotować do miękkości, uzupełniając wodą. 

  2. Gotowy wywar odcedzić (jarzyny można wykorzystać do czegoś innego - nie będę już potrzebne).

  3. Do wywaru dodać pokrojoną kiełbasę i zakwas.

  4. Wsypać łyżeczkę majeranku, roztarty ząbek czosnku i gotować około 10 minut.

  5. Śmietanę zahartować 2 łyżkami gorącego żurku, wymieszać z mąką i wlać do żurku, gotować ok. 5 minut. 

  6. Dodać szczyptę cukru i pieprzu 

  7. Odstawić na 10 minut. Sprawdzić smak, ewentualnie doprawić solą i pieprzem.

  8. Do każdego talerza dodać kostki twarogu.

Copyright © 2009-2012 by Benedictus

Zamieszczone dane mają charakter prywatnego notatnika oraz informacyjny i nie mogą być podstawą jakichkolwiek roszczeń, w stosunku do autora i właściciela niniejszego portalu internetowego